ΡΥΘΜΙΣΗ ΟΦΕΙΛΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΕΡΧΡΕΩΜΕΝΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ( νόμος 3869/2010)

Η Οικονομική κρίση που υφίσταται έντονα η χώρα μας τα τελευταία 2 έτη, τα απρόβλεπτα γεγονότα που έχουν δημιουργηθεί στη ζωή των ανθρώπων, όπως η ανεργία και ο ανεξέλεγκτος δανεισμός, είχαν ως αποτέλεσμα να θεωρηθούν χιλιάδες νοικοκυριά υπερχρεωμένα, να βρίσκονται δηλαδή σε αδυναμία αποπληρωμής των υποχρεώσεών τους.

Λύση σε αυτό το οικονομικό αδιέξοδο επήλθε από τις αρχές του 2011 και τέθηκε με την εφαρμογή του νόμου 3869/2010 «για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις».

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ

Ο νόμος δεν απευθύνεται σε όλους όσοι έχουν χρέη αλλά σε εκείνους που έχουν αποδεδειγμένη αδυναμία να τα εξοφλήσουν. Προϋπόθεση βέβαια αυτό να μην έχει συμβεί δόλια. Ο οφειλέτης μπορεί να αξιοποιήσει τον νόμο μόνο μια φορά στη ζωή του.

Στη ρύθμιση υπάγονται φυσικά πρόσωπα, καταναλωτές και επαγγελματίες (με εξαίρεση τους εμπόρους), που βρίσκονται σε αποδεδειγμένη μόνιμη αδυναμία να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους. Υπάγονται επίσης όλα τα χρέη, με εξαίρεση οφειλές από αδικοπραξία, διοικητικά πρόστιμα, φόροι και τέλη προς το Δημόσιο και προς Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης.

Η διαδικασία ρύθμισης των οφειλών διακρίνεται σε 4 φάσεις που έχουν ως εξής:

Α’ φάση, Εξωδικαστικός Συμβιβασμός: Πριν την υποβολή της αίτησης ο οφειλέτης υποχρεούται να κάνει προσπάθεια συμβιβασμού με τους πιστωτές η οποία αποδεικνύεται με βεβαίωση του φορέα που την έχει αναλάβει. Η αίτηση για εξωδικαστικό συμβιβασμό, δηλαδή η πρώτη φάση της διαδικασίας, πρέπει να έχει γίνει το πολύ έξι μήνες πριν την αίτηση στο Ειρηνοδικείο.

Β’ Φάση, Αίτηση στο Ειρηνοδικείο: Η αίτηση περιλαμβάνει κατάσταση της περιουσίας και των εισοδημάτων οφειλέτη και συζύγου, κατάσταση με τις απαιτήσεις των πιστωτών, σχέδιο διευθέτησης των οφειλών, βεβαίωση για τη διενέργεια του εξωδικαστικού συμβιβασμού και υπεύθυνη δήλωση ορθότητας των δηλωθέντων στοιχείων. O οφειλέτης μπορεί να ζητήσει την αναστολή των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης (πλειστηριασμοί κτλ) με ασφαλιστικά μέτρα. Για την αποδοχή της αρκεί το  δικαστήριο να πιθανολογήσει ότι η αίτηση θα ευδοκιμήσει.

Γ’ Φάση, Προσπάθεια συμβιβασμού ενώπιον του Ειρηνοδικείου: Ο συμβιβασμός μπορεί να επιτευχθεί εφόσον συμφωνούν οι πιστωτές με απαιτήσεις που υπερβαίνουν το 51% των οφειλών. Θα πρέπει όμως υποχρεωτικά να συμφωνήσουν οι πιστωτές με εμπράγματες εξασφαλίσεις.

Δ’ Φάση, Δικαστική ρύθμιση των οφειλών σε περίπτωση που αποτύχει ο δικαστικός συμβιβασμός: Το Δικαστήριο μετά τον έλεγχο, εφόσον κρίνει ότι δεν επαρκούν τα περιουσιακά στοιχεία και τα εισοδήματά του για την αποπληρωμή των χρεών, προχωρά στη ρύθμιση των οφειλών.

Ο οφειλέτης αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλλει κάθε μήνα για τέσσερα χρόνια, μέρος του εισοδήματός του στους πιστωτές. Το ύψος των μηνιαίων καταβολών καθορίζεται από το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα εισοδήματά του, τη δυνατότητα συνεισφοράς του συζύγου, τις βιοτικές ανάγκες του ιδίου και των προστατευομένων μελών της οικογενείας του. Αν υπάρχει ακίνητη περιουσία, το Ειρηνοδικείο διατάσσει τη ρευστοποίησή της για την ικανοποίηση των πιστωτών, εκτός από την κύρια ή μοναδική κατοικία του οφειλέτη για την οποία υπάρχει ειδική προστασία. Το υπόλοιπο του χρέους (μετά από την πληρωμή των δόσεων επί 4 χρόνια) διαγράφεται.

Αν ο οφειλέτης δεν έχει τη δυνατότητα να καταβάλει κανένα ποσό για την εξόφληση μέρους των χρεών, το δικαστήριο μπορεί να ορίσει πολύ μικρό ποσό ή και μηδενική καταβολή στους πιστωτές εφόσον π.χ είναι άνεργος ή συντρέχουν σοβαρά προβλήματα υγείας ή δεν έχει επαρκές εισόδημα. Το δικαστήριο επανεξετάζει μετά από 5-6 μήνες την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο οφειλέτης. 

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: 

1. Τι ισχύει για την πρώτη κατοικία; Ο οφειλέτης μπορεί να εξαιρέσει και να σώσει από τον πλειστηριασμό την ιδιόκτητη κύρια ή μοναδική κατοικία του, εφόσον αυτή δεν υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας, προσαυξανόμενο κατά 50%. Το μοναδικό ακίνητο οικιακής χρήσης που διαθέτει, προστατεύεται ακόμη και αν δεν κατοικεί σ εαυτό ο οφειλέτης. Προϋπόθεση είναι να αναλάβει ο οφειλέτης την εξυπηρέτηση χρεών που αντιστοιχούν στο 85% της εμπορικής αξίας της κατοικίας, για χρονικό διάστημα που μπορεί να φθάνει μέχρι 20 έτη, με το μέσο επιτόκιο ενός στεγαστικού δανείου. Η ρύθμιση για την πρώτη κατοικία δεν μπορεί να καταγγελθεί με καθυστέρηση μικρότερη των 4 δόσεων.
2. Τι ισχύει με τον Τειρεσία; Ο οφειλέτης παραμένει στη «μαύρη λίστα» του Τειρεσία για τρία χρόνια μετά την πάροδο της τετραετίας της ρύθμισης. 
3. Τι γίνεται με τον εγγυητή δανείου; Ο εγγυητής του δανείου δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση πληρωμής του χρέους εκτός αν βρίσκεται και ο ίδιος σε αντικειμενική αδυναμία πληρωμής, οπότε εντάσσεται και αυτός στις διατάξεις του νόμου (ν.3869/2010).
4. Τι θα συμβεί στην περίπτωση που ο οφειλέτης δεν είναι απόλυτα ειλικρινής και συνεπής στις δηλώσεις του; Ο οφειλέτης έχει την υποχρέωση να υποβάλει ειλικρινή δήλωση για τα περιουσιακά του στοιχεία και εισοδήματα και να δηλώνει όλες τις περιουσιακές του μεταβολές που ενδιαφέρουν τους πιστωτές κατά τη διάρκεια της ρύθμισης. Αν δε το πράξει αυτό, από δόλο ή βαριά αμέλεια, θα εκπέσει από τη ρύθμιση οφειλών, καθώς και από την απαλλαγή που έχει ήδη αποφασιστεί.
5. Έχουν δικαίωμα οι πιστωτές να πληροφορούνται τις περιουσιακές μεταβολές του οφειλέτη; Ο οφειλέτης υποχρεούται να επιτρέπει στους πιστωτές τη πρόσβαση σε στοιχεία που απεικονίζουν την οικονομική του κατάσταση και τα τρέχοντα εισοδήματά του.